جمله روز:
--- 1396/08/28 -----

نقش شهروندان در حفظ و نگهداري فضاي سبز

نقش شهروندان در حفظ و نگهداري فضاي سبز

 رابطه مردم با محيط زيست شهري، اصلي ترين عامل در مديريت فضاي سبز قلمداد مي شود.

 

يكي از مسائل عمده فضاي سبز كه در شرايط اقليمي موجود تقريباً به طور 4 فصل نياز به صرف هزينه و مراقبت مستمر دارد، مسأله نگهداري و توسعه فضاي سبز است كه فضاي سبز موجود را اعم از مشجر، چمنكاري، گلكاري، آبنما و ساير وسايل رفاهي، بايد تا سرحد امكان پيوسته سرحال و شاداب و به صورت طبيعي و زنده نگاه داشت.

در اين راستا استفاده از مشاركت مردمي به عنوان يك نياز و ضرورت مطرح است و با توجه به اينكه مديريت شهري و فضاي سبز، مديريت بر انسان، طبيعت و عناصر زيست محيطي در محدوده كار و زندگي اوست، حذف مشاركت مردمي و قطع حلقه اتصال شهروند از شهرداري و به عبارتي ساكنان شهر يا استفادهكنندگان فضاي سبز از ادارهكنندگان محيط شهري، به مثابه حفظ نيروهاي شتاب دهنده موتور محركه مديريت شهري است.

وجود شهروند بيتفاوت و يا بيتوجهي به نقش تعيينكننده استفادهكنندگان خدمات شهر، در فرآيند سياستگذاري و در زنجيره اجرايي و نظارت شهري، هرگونه تلاش و فعاليت در جهت دستيابي به اهداف برنامهاي را مختل و حتي ناممكن ميسازد، در يك كلام ميتوان گفت بايد رابطه مردم با محيط زيست شهري، اصليترين عامل در مديريت فضاي سبز قلمداد ميشود.

* راهكارهاي مشاركت مردم در حفظ و نگهداري فضاي سبز

گرچه مقوله مشاركت در فرهنگها و منابع مختلف، داراي معاني و مفاهيم متفاوت بوده و به انواع متعددي تقسيمبندي شده است، وليكن هدف از اين نوع همكاري، همياري و همبستگي، دخالت دادن انسانها در انجام بسياري از امور فرهنگي، سياسي و اقتصادي مربوط به خودشان ميباشد. براين اساس سعي شده است تا راهكارهايي را كه ميتوان به وسيله آنها مشاركت مردم را در حفظ و نگهداري فضاي سبز جلب كرد عنوان گردد:

1 - استفاده و بهرهبرداري از رسانههاي گروهي به خصوص صدا و سيما براي تهيه و ارائه گزارشهاي مستند و استفاده از فيلمهاي موجود در زمينه نشان دادن اهميت فضاي سبز در سلامتي جسم و روان شهروندان و تأكيد بر لزوم نگهداري و حمايت شايسته از آن.

2 - فعال نمودن آموزش و پرورش در زمينه طراحي محوطههاي وسيع مدارس مختلف، پيشبيني قسمتهاي مناسبي براي فضاي سبز و توجيه اهميت فضاي سبز براي دانشآموزان عزيز و به كارگيري اين نيروهاي بالقوه، فراوان و رايگان در جهت سبز نمودن و درختكاري و كشت و گل و چمن در حياط مدارس، كوچهها و خيابانهاي اطراف آن.

3 - طرح ايجاد گروههاي حافظ منابع طبيعي براي مشاركت ملي در حفاظت، احيا و توسعه منابع طبيعي كه در اين طرح از نيروهاي خدمت وظيفه براي به اجرا درآوردن پروژههاي حفاظت، احيا و توسعه فضاي سبز ميتوان استفاده كرد. يكي از مزاياي اين طرح اشاعه گسترده فرهنگ فضاي سبز در ميان افراد جامعه است، زيرا افرادي كه در اجراي پروژههاي مذكور مشاركت دارند دير يا زود در متن اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جامعه قرار خواهند گرفت.

4 - از ديگر روشها ميتوان به تشكيل «شوراي مردمي پارك» در هر يك از پاركها اشاره كرد. اعضاي اين شورا از بين داوطلبان يا دوستداران ناحيه و ساكن در محل و يا بهرهمندان پارك خواهند بود. هماهنگي اين شورا ميتواند برعهده مديران پاركها يا مسؤولان فضاي سبز باشد كه صرفاً ميكوشند تا ارتباط مفيد و سازندهاي را بين مديريت فضاي سبز و مردم ايجاد كرده و تقويت كند.

5 - پيرامون مشكلات نگهداري و توسعه فضاي سبز ميتوان ترتيبي اتخاذ كرد كه فضاي سبز را در محدوده بخشهاي شهرداري طبقه بندي كرد و ساكنان، كسبه محل، و كاركنان كارگاههاي مجاور و خانوادههاي ساكن منطقه را در حفظ و نگهداري و توسعه فضاي سبز محل زندگي و فعاليت خود مشاركت داد.

6 - شوراي محلي به نوعي در نگهداري و توسعه فضاي سبز مشاركت داده شوند و بين محلات مختلف رقابت سازنده و دوستانهاي ايجاد شود و هر 3 يا 6 ماه يا ساليانه بهترين محله با قيد كارهاي انجام شده از طريق رسانههاي گروهي به ترتيب اهميت تلويزيون، راديو، روزنامه و مجلات موجود كشور و نصب پلاكارد در سطح شهر به مردم معرفي و مورد تشويق قرار گيرند.

7 - با تنظيم برنامههاي اطلاع رساني از همه كساني كه در گذشته يا حال دستاندركار امور تحقيقاتي، آموزشي و اجرايي در ايران و ساير نقاط جهان هستند، دعوت به همكاري شود.

8 - برگزاري كلاسهاي آموزشي در رابطه با حفظ و نگهداري فضاي سبز براي بچههاي مقطع مهد كودك، دبستان و راهنمايي و توزيع كارتهاي آموزشي و پوستر در اين كلاسها به منظور جلب مشاركت آنان در طرحهاي فضاي سبز و انتخاب افراد داوطلب و صدور كارت ويژه براي آنان. به عنوان مثال مهد كودكهاي هر منطقه هفتهاي يكبار بچهها را به پاركهاي مناطق خود برده تا بچهها به همراه تفريح كردن و استفاده از فضاهاي پارك، در امر پاكسازي پارك و يا كاشت نهال و گلهاي زينتي پارك كمك كنند.

* مقررات حاكم در حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها

فضاي سبز شهري به عنوان عاملي مهم در تلطيف هوا و جنبهاي از منظر مطلوب شهري همواره مورد توجه عموم مردم است و در شهرسازي نيز سهم عمدهاي را در منطقهبندي و تعيين سرانه فضاهاي سبز عمومي به خود اختصاص ميدهد، لذا از تخريب باغها و فضاي سبز عمومي، اراضي مشجر و زراعي با هدفي كه اشاره شد، مديران و برنامهريزان شهري را برآن داشت كه براي حفظ آنچه از اين گونه اراضي در شهرها باقي مانده است و همچنين گسترش فضاهاي سبز در شهرها، تمهيدات قانوني بينديشند.

در ادامه در بحث مقررات مربوط به حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها، موارد متعدد قانوني كه تاكنون براي تحقق اين امر به وجود آمده است، ذكر خواهد شد. طراحان شهري به منظور حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها مواردي را در قالب طرحهاي شهرسازي پيش بيني و مطرح ميسازند. از اين دست است استفاده از باغهاي موجود به صورت پاركهاي تفريحي يا سياحتي و يا تبديل اراضي كوچك درون شهري به پاركهاي محلهاي و منطقهاي و همچنين ايجاد و بهرهگيري از پوششهاي گياهي در گونههاي مختلف در اطراف بزرگراهها و پهنههاي عمودي شهر ( نظير تپههاي مشرف به بزرگراهها و شريانهاي اصلي). اينها در جاي خود موضوع در خور توجهي را تشكيل ميدهند و علاوه بر ايجاد زيبايي و سيماي سبز در شهرها، شرايط تلطيف و تأمين هواي پاك را نيز در آنها فراهم ميسازند، ليكن حفظ و استفاده از باغها و اراضي مشجر با ويژگيهاي طبيعي (با اندك تغيير در عمومي ساختن استفاده از آنها)، ضمن جلوگيري از هزينههاي زياد در تهيه و اجراي طرحها، بهسازي محيط و هواي شهري را نيز به دنبال خواهد داشت.

* مقررات حاكم در حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها

1 - اولين بار در سال 1347 در قانون نوسازي و عمران شهري (ماده يك قانون) در مورد حفظ پاركها و باغهاي عمومي شهر در محدوده قانوني مواردي مطرح گرديد. ليكن به علت فقدان ضوابط اجرايي مدون، شهرداريها اقدامات خاصي را در اين زمينه انجام ندادند. در سال 1359لايحهاي با عنوان لايحه قانوني حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها به تصويب رسيد كه طي آن به منظور حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها، قطع هر نوع درخت در معابر و ميدانها و پاركها و باغات (و به طور كلي محلهايي كه باغ شناخته ميشوند) در محدوه قانوني و حريم شهرها بدون اجازه شهرداري ممنوع اعلام گرديد. حتي مالكان باغهاي خصوصي نيز اجازه قطع درخت را در داخل ملك خود بدون اجازه شهرداري نداشتند. آنچه مطابق مفاد اين قانون مستثني اعلام گرديد، اراضي مشجر و اماكن مسكوني با مساحت كمتر از 500 مترمربع بوده است.

برابر مفاد تبصره مذكور، تفكيك قطعات اراضي مشجر و باغهاي بزرگتر از 500 مترمربع برابر مقررات شهرسازي مجاز است، ليكن قطع درخت در قطعات تفكيك شده با هر مساحت بدون تحصيل اجازه شهرداري، كه مطابق ضوابط اجرايي اين قانون مشخص ميشود ممنوع است. شهرداريها نيز در پروانههاي ساختماني كه صادر ميشود، تعداد درختي را كه در اثر احداث ساختمان قطع ميشود مشخص ميسازند. مطابق قانون حفظ و گسترش فضاي سبز مالكان باغها (و محلهايي كه شناخته ميشوند) مكلفند به ازاي درختهايي كه اجازه قطع آن از طرف شهرداري صادر ميگردد، 2 اصله درخت در همان محل و يا در محلي كه شهرداري تعيين ميكند غرص كنند.

يكي از نكات مهم اين قانون به شرح مندرج در ماده 6 آن، راجع به متخلفاني است كه عالماً و عمداً مرتكب قطع ميشوند و يا موجبات از بين رفتن درختان مشمول قانون را فراهم ميسازند. اينان در صورت احراز تخلف به حبس تا سه سال و پرداخت جزاي نقدي برحسب نوع و محيط بن و سن درخت و موقعيت استقرار آن محكوم خواهند شد. در تبصره يك ذيل اين ماده اشاره شده است در صورتي كه قطع درخت از طرف مالكان به نحوي باشد كه باغي از بين برود و از زمين آن به صورت تفكيك و خانه سازي استفاده شود، همه زمين به نفع شهرداري ضبط ميشود و به مصرف خدمات عمومي شهر و محرومان ميرسد.

برابر ضوابط اجرايي مربوط به قانون حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها، محلهايي باغ شناخته ميشوند كه مساحت آنها بيشتر از 500 مترمربع باشد و در هر مترمربع حداقل 1 اصله درخت غير مثمر و يا در هر 16 مترمربع 1 اصله درخت مثمر، غرس شده باشد و داراي سند مالكيت به عنوان باغ باشد.

شهرداريها در موارد زير مكلف به صدور مجوز قطع درخت با رعايت ساير مقررات هستند:

1 - درختان غيرمثمري كه به سن بهرهوري رسيدهاند و به قصد انتفاع از چوب قطع شوند، در اين صورت چنانچه شهرداري بهاي چوب درخت را به مالك بپردازد درخت قطع نخواهد شد.

2 - درخت به بيماري مبتلا شده و ميزان ابتلا به حدي است كه بعضي از درختان ناحيه آسيب ميبينند يا ادامه حيات درخت ممكن نيست.

3 - قطع درخت به منظور احداث يا تعريض يا حفر كانال و مجاري آب يا خطوط برق يا لولهكشي گاز يا تلفن و جز اينها، يا به علت خطر سقوط آن ضرورت داشته باشد.

4 - زميني كه در آن درخت وجود دارد محل اجراي طرحهاي عمومي باشد.

5 - قطع درخت به مظور غرس مجدد درخت در همان محل

6 - در مواردي كه درختان معابر و ميدانها مانع عبور و مرور باشند و يا مزاحمتي براي مالكان مجاور فراهم كرده باشد.

7 - خشكسالي و حوادث غيرمترقبه كه موجب خشك شدن درخت شده باشد. در مواردي كه حسب اجازه شهرداري درخت قطع ميشود، مالكان و متصرفان ملزم به غرس مجدد درخت هستند. برابر ماده 9 ضوابط اجرايي قانون حفظ و گسترش فضاي سبز، حفاظت و آبياري درختان واقع در محوطه سازمانهاي دولتي و وابسته به دولت و ساير مؤسسات و نهادها به عهده آن سازمان و در ساير محلهاي مشمول قانون، اعم از مسكوني و جز آن به عهده مالكان و متصرفان است. به منظور تشخيص باغ و تعيين بن هر درخت (مثمر و غيرمثمر) و همچنين رسيدگي به تقاضاي قطع درخت موضوع در كميسيوني مركب از نماينده شهرداري، نماينده شوراي اسلامي شهر و رئيس اداره فضاي سبز شهرداري مطرح ميشود و تصميم كميسيون به عنوان رابطه به شهرداري ارائه ميگردد.

(2): در سال 1362 شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران به منظور تفكيك و افراز باغها و زمينهاي زراعي ضوابطي را با عنوان ضوابط و مقررات تفكيك و افراز باغها و مزارع در محدوده شهري به تصويب رساند. بر اساس بند يك ماده 3اين دستورالعمل حداقل مساحت تفكيك و افراز باغها و اراضي مشجر در محدوده قانوني شهرها 2000 مترمربع و حداقل تفكيك اراضي زراعي در حريم شهرها طبق ماده 4 دستورالعمل 10 هزار مترمربع تعيين گرديد. ليكن مصوبه مذكور به موجب رأي وحدت رويه ديوان عدالت اداري باطل اعلام شد و قابليت اجرايي خود را از دست داد.

(3): يكي از قوانيني كه در تحقق اهداف دولت براي حفظ و گسترش فضاي سبز مؤثر است و موجب جلوگيري از تبديل و تغيير كاربري بي رويه باغات و اراضي زراعي ميشود قانون زمين شهري مصوب 1365 است. ماده 14 اين قانون تبديل، تغيير كاربري، افراز، تقسيم و تفكيك باغات و اراضي زراعي و آيش را با رعايت ضوابط و مقررات وزارت مسكن و شهرسازي مجاز دانسته است. اين ضابطهها با هماهنگي وزارتخانههاي كشور و مسكن و شهرسازي در قالب دستورالعملهايي به شهرداريها ابلاغ گرديده است.

اجزاي زنده فضاي سبز

اجزاي زنده يك عرصه فضاي سبز شامل درختان، درختچههاي زينتي، گلها و چمنها خواهد بود و استفاده از اين اجزا و رعايت هماهنگي در كاشت گياهان و در نظر گرفتن وضعيت گياه در زمان حداكثر رشد با توجه به گونههاي گياهي و انجام عمليات ويژه بر گياهان و با توجه به در نظر گرفتن سرعت عبور ناظر در طرحهاي كاشت و اجراي شبكههاي آبياري مناسب ميتواند در روي كاركرد زيست محيطي و زيباآفريني تأثير ايجاد نمايد.

 

نظرات
ارسال نظر 
نام کامل
ایمیل
جهت پیگیری های بعدی. در وب سایت منتشر نخواهد شد
موبایل
جهت پیگیری های بعدی. در وب سایت منتشر نخواهد شد
کد امنیتی
عدد موجود در تصویر بالا را در کادر مربوطه وارد نمایید
متن
 
مناسبت‌ها
 
مزايدات و مناقصات
 
كانال تلگرام
 
پرداخت الكترونيكي
 
دانلود ها
 
پيوندهاي سريع
 
نظر خواهي
آدرس و شماره تلفن ها

آدرس: كردستان - سقز - خيابان رسالت - شهرداري سقز - كد پستي: 6681653111
تلفن: 4-08736228863، فاكس: 08736212525
آدرس پست الكترونيك: info@saqqez.ir

پيوندهاي داخلي سايت
آمار بازديد
کاربران آنلاین 1
دفعات مشاهده 377
ماه جاري 5645
سال جاری 67447
از ابتدا 395796
کلیه حقوق این وب سایت متعلق به شهرداری سقز است.